ADVERTISEMENT

Nu te zien in MoMu: de tentoonstelling ‘Margiela, de Hermès jaren’

Hommage aan een bijzonder modetijdperk in Modemuseum Antwerpen

In MoMu, het Modemuseum in Antwerpen, is vanaf vandaag de tentoonstelling 'Margiela, de Hermès jaren’ te zien. Een bijzonder overzicht van een samenwerking die precies twee decennia geleden begon. Vlak voor de officiële opening werd Fashionweek.nl rondgeleid door directeur Kaat Debo.

‘Les Compliments.’ Binnenlopend bij de tentoonstelling ‘Margiela, de Hermès jaren’, hoor je meteen een prettige mannenstem die vrouwen complimenteert. Deze soundscape gemaakt door Marie-Hélène Vincent gebruikte Margiela al bij zijn shows, of ‘defilés’ – alles klinkt toch beter in het Vlaams. Volgens MoMu-directeur Kaat Debo is het geluidsfragment ook een passende opening voor de tentoonstelling, omdat de basis van al Margiela’s ontwerpen een diep respect voor de vrouw is. En dan voor ‘echte vrouwen, van 25 tot 65 jaar’, dus niet per sé voor het ideaalbeeld van een jeugdig lichaam. De complimenten zetten inderdaad meteen de toon, want als iets duidelijk wordt in deze expositie is dat Margiela vanuit liefde voor vakmanschap en vooral ook voor de drager ontwerpt. Te zien is niet zo zeer mode ontworpen voor de kijker, maar voor diegene die de kleding daadwerkelijk aan haar lichaam voelt, verduidelijkt Debo. Comfort en pasvorm, en daarom ook kwaliteit, ambacht en vakmanschap, staan daarbij hoog in het vaandel.

Maison Martin Margiela A/W 1991-1992 Credits: Marina Faust
1/7
Maison Martin Margiela A/W 1991-1992 Credits: Marina Faust

Anoniem mysterie

Martin Margiela – die tot de dag van vandaag een mysterieus en amper gefotografeerd figuur is – ontwierp tussen 1997 en 2003 twaalf achtereenvolgende collecties voor Hermès. Toen de ontwerper eind jaren 90 door Jean-Louis Dumas, toenmalig CEO van Hermès, werd aangesteld als artistiek directeur van het Parijse modehuis was hij al bijna tien jaar een invloedrijk ontwerper met zijn eigen merk Maison Martin Margiela. De Belg had nog nooit een interview gegeven – gesprekken gingen per fax – maar stond wel overal bekend om zijn revolutionaire, conceptuele benadering van mode waarbij hij vaak deconstructie en recycling toepaste. Zo had hij voor zijn eigen modehuis baanbrekende stukken gemaakt van Hermès-carrés, de bekende shawls. Toen Margiela begon als ontwerper van de prêt-à-porter damescollectie van Hermès verwachtte de pers dan ook een revolutie – in plaats daarvan kregen ze een evolutie, vertelt Debo. Margiela innoveerde het merk dat bekend stond om de kleurrijke prints met technisch slimme ontwerpen in een monochroom kleurenpalet, zoals later in de tentoonstelling te zien is. Of de modewereld in eerste instantie teleurgesteld was over het uitblijven van een schokkende revolutie? Verrast, dat wel – maar het belangrijkste voor Margiela was dat de draagsters van de kleding zijn ontwerpen waardeerden, aldus de MoMu-directeur, die voor de tentoonstelling nauw samenwerkte met de modeontwerper zelf. En voor wie toen nog twijfelde aan de ontwerpen, moet nu toch echt het baanbrekende belang inmiddels wel duidelijk zijn. 

2/7
3/7

Wit en oranje

Terug naar de start van de tentoonstelling. De hele expositie is zo ingericht dat de ontwerpen uit jaren dat Margiela voor Hermès werkte, parallel te zien zijn aan zijn werken voor zijn eigen modehuis. Zo zijn de verschillen en overeenkomsten goed zichtbaar en gaan de creaties als het ware een dialoog met elkaar aan. Het Maison Martin Margiela-deel van de tentoonstelling is – uiteraard – wit, dat de ontwerper graag gebruikte voor zijn eigen label; de Hermès kant de typische tint oranje van het Parijse modehuis. Een goed voorbeeld van hoe Margiela met zijn werk voor Hermès voortborduurde op, of inspiratie haalde uit zijn eigen label, is te zien als start van de tentoonstelling. De Belg gebruikte namelijk duidelijke, groot aangezette schoudervullingen bij een jasje voor zijn eigen Maison, dat hij trouwens sinds 2009 niet meer runt. Voor het Franse modehuis maakte hij vloeiendere lijnen, al wordt de toon voor het silhouet ook daar al bij de schouders gezet. Opvallend: de gestroomlijnde, vrouwelijke vormen die Margiela bij Hermès creëerde waren gebaseerd op een buste die hij speciaal liet maken, gestoeld op een ‘echt’ vrouwenlichaam met rondingen.

Martin Margiela for Hermès A/W 1998-1999 en ‘Le vêtement comme manière de vivre’ voor 'Le Monde d’Hermès'. Credits: John Midgley
4/7
Martin Margiela for Hermès A/W 1998-1999 en ‘Le vêtement comme manière de vivre’ voor 'Le Monde d’Hermès'. Credits: John Midgley

Eigen vocabulaire

Dat Margiela echt rekening hield met de draagster is ook te zien bij een badpak bestaande uit drie delen: een broekje en stofdelen op de buik en borsten. Door te spelen met dat middelste stuk, kunnen vrouwen zelf bepalen hoeveel huid ze laten zien. Dit ontwerp heet de ‘trikini’; de taalgevoelige Margiela ontwikkelde een geheel eigen vocabulaire met dit soort (nog) niet bestaande woorden. Ook bedacht hij ontwerpen die door de draagster getransformeerd kunnen worden. Denk aan een zwarte, semi-transparante mantel bedoeld om overdag over een leren jas te dragen als bescherming van het leer – een materiaal dat Margiela sowieso graag gebruikte. Vervolgens kan de transparante mantel opgeborgen worden in de tas en er ’s avonds weer kreukvrij uit worden gehaald, om gedragen over een broekpak een chique avondensemble te creëren. Om te laten zien hoe kledingstukken op verschillende manieren gedragen kunnen worden – en om aan te tonen dat ze in beweging het meest tot hun recht komen - ontwikkelde MoMu prachtige filmpjes, met in de hoofdrol drie modellen die Margiela zelf ook inzette tijdens zijn Hermès-tijd. Stuk voor stuk karakteristieke vrouwen, want de ontwerper gebruikte nooit ‘typische modellen’.

De catalogus.
5/7
De catalogus.

Merkloos merk

Het is boeiend te zien hoe Margiela het concept van zijn eigen modehuis vertaalde naar een variant passend bij het toch meer behouden, chique Hermès. Zo staat de Belg niet alleen bekend om zijn eigengereide benadering van mode, maar ook van presentatie en branding. Niet voor niets hebben de labels voor zijn eigen modehuis geen merknaam maar alleen vier stiksels; een statement tegen het commerciële systeem, de logo-obsessie en de celebrity culture van de mode-industrie. Margiela’s idee om een ‘merkloos merk’ te creëren, is vervolgens ook zichtbaar in de subtiele logo-voering die hij voor Hermès bedacht. In een knoopje zitten zes in plaats van vier gaten, zodat er met naald en draad een discrete ‘H’ van Hermès in kan worden gestikt. Daarnaast herintroduceerde Margiela bij Hermès een vintage logo dat het Franse modehuis in de jaren 70 gebruikte, een simpel ‘Hermès Paris’ grafisch ontwerp dat de Belg in een handschoen vond.

Witte dozen van Maison Margiela.
6/7
Witte dozen van Maison Margiela.

Past als een handschoen

Over handschoenen gesproken: de manier waar Margiela het Franse merk evolueert en tot een hoger technisch niveau brengt is goed te zien bij een trui die zo op zo’n manier rondgebreid is, dat er helemaal geen naden in zitten - ook niet bij de inzet van de mouwen. Dit idee baseerde de ontwerper op de kasjmieren, naadloze binnenkant van een handschoenen. Mouwen zijn sowieso een dingetje bij Margiela: zo ontwierp hij mantels met bijzondere mouwinzetten zodat een jas een cape kan worden, maar ook truien met afneembare mouwen. Even bijzonder is een bepaalde kasjmieren draad die de ontwerper zo liet ontwikkelen dat het op shetlandwol lijkt: licht, warm en niet vorm-verliezend. Het zijn dit soort prachtige innovaties en de uitleg ervan die deze tentoonstelling relevant maakt en het werk van Margiela innovatief en tijdloos genoeg om bijna twee decennia later nog als een huis overeind te staan. Alles in de tentoonstelling oogt zo modern dat je het nu, twee decennia na productie, zo aan zou willen trekken – ware het niet dat de stukken zo kostbaar zijn dat ze met de blote hand niet aangeraakt mogen worden. Ernaar kijken is in dit geval dus ook al prettig genoeg. 

‘Margiela, de Hermès jaren’ is van 31 maart tot en met 27 augustus 2017 te zien in MoMu Antwerpen.

Hermès A/W 2001-2002 en Maison Martin Margiela A/W 1997-1998. Credits: Stany Dederen en Marina Faust
7/7
Hermès A/W 2001-2002 en Maison Martin Margiela A/W 1997-1998. Credits: Stany Dederen en Marina Faust
ADVERTISEMENT